De nieuwe EU F-gas verordening (Verordening (EU) 2024/573) is op 11 maart 2024 in werking getreden en vervangt de oude verordening 517/2014. Het doel: 79% reductie van HFC-verbruik tegen 2030 ten opzichte van 2015. Voor de koel- en vriescel-sector betekent dat een aantal concrete veranderingen — sommige al actief, sommige in 2026 en 2027.
De hoofdpunten op een rij
Per 1 januari 2025: ban op specifieke HFC-installaties
Nieuwe stationaire koelinstallaties <12 kW met HFCs met GWP > 150 (zoals R134A in sommige toepassingen) zijn verboden. Voor diepvries-toepassingen (-18°C en kouder) ligt de drempel op GWP > 2.500 — wat R404A en R507 effectief uitsluit.
Per 1 januari 2026: striktere quota
HFC-quota worden met 30% verlaagd tov 2024. Praktisch gevolg: prijzen voor R134A, R404A en R448A stijgen 20-50% door schaarste.
Per 1 januari 2027: ban op service met fris HFC > 750 GWP
Bij reparatie/onderhoud aan installaties > 5 ton CO₂-equivalent mag geen nieuw hoog-GWP-koelmiddel meer worden bijgevuld. Alleen gerecycled materiaal nog beschikbaar.
Concrete impact per scenario
Scenario A: bestaande R448A installatie, 8 jaar oud
Wat verandert? Niets direct. Je kunt R448A gebruiken zolang je hem hebt. Bij lekkage of vulling: koelmiddel-prijs stijgt 30-50% in 2026.
Wat moet je doen? Zorg voor proactieve lekcheck (jaarlijks verplicht bij > 5 ton CO₂-eq). Bij significante lekken: overweeg retrofit naar lager-GWP alternatief.
Scenario B: bestaande R134A installatie, 10+ jaar oud
Wat verandert? R134A blijft toegestaan tot 2027 voor service. Daarna alleen gerecycled materiaal — dat is beperkt verkrijgbaar.
Wat moet je doen? Plan retrofit naar R513A (drop-in R134A vervanger, GWP 631) of vervanging naar R290 systeem. Doe dit komende 12-18 maanden vóór de service-ban echt knelt.
Scenario C: bestaande R22 of R404A installatie
Wat verandert? R22 was al verboden sinds 2010, alleen reserve-onderdelen. R404A wordt vrijwel onmogelijk om aan te vullen vanaf 2026.
Wat moet je doen? Niet uitstellen — plan vervanging binnen 12 maanden. Bij installaties >8 jaar oud is volledige vervanging meestal verstandiger dan retrofit.
Scenario D: nieuwe aanschaf in 2026
Wat verandert? Vrijwel alle leveranciers bieden R290 (propaan, GWP 3) of R448A (GWP 1.387) als standaard. R134A nog beperkt voor specifieke toepassingen.
Wat moet je doen? Kies bewust voor R290 als ruimte het toelaat (small-charge restricties bij <12 kW). Toekomstbestendig + 8-12% energiezuiniger.
Sancties en handhaving
NVWA (NL) en FAVV (BE) handhaven actiever sinds 2025. Vastgestelde overtredingen leiden tot:
- Geen F-gas registratie: boete €1.500-€4.500
- Ongekwalificeerd onderhoud: boete €5.000-€40.000 (afhankelijk van schaal)
- Lekken niet tijdig gerapporteerd: boete €750-€3.500
- Gebruik verboden koelmiddel: boete €4.000-€40.000 + verplichte vervanging
Top 5 actie-punten voor 2026
- Check welk koelmiddel in jouw installatie zit. Typeplaatje of laatste F-gas rapport. Onbekend? Vraag installateur.
- Update je F-gas logboek. Sinds 2025 verplicht digitaal vastleggen. Papier is niet meer geaccepteerd.
- Plan lekcheck minimaal jaarlijks (bij >5 ton CO₂-eq vulling).
- Bij R134A/R404A: plan retrofit komende 18 maanden. Wacht niet tot service-ban actief is.
- Bij nieuwe aanschaf: kies R290 als technisch mogelijk. Toekomstbestendig + energiezuiniger.